Dlaczego potrzeby organizmu zmieniają się w trakcie ciąży?

Ciąża to czas, w którym potrzeby organizmu kobiety zmieniają się z tygodnia na tydzień. Już od pierwszych dni ciało przystosowuje się do rozwijającego się płodu. Sprawdź, jakie zmiany zachodzą w organizmie przyszłej mamy oraz jak rośnie zapotrzebowanie na najważniejsze składniki odżywcze.

Zmiany w organizmie przyszłej mamy trymestr po trymestrze

W I trymestrze w organizmie kobiety dominują zmiany hormonalne i adaptacja narządów rozrodczych. Macica powiększa się, szyjka staje się elastyczna i zasiniona, a owulacja zostaje zahamowana. Pojemność minutowa serca i objętość krwi rosną, układ oddechowy zwiększa wentylację, a nerki intensyfikują przesączanie kłębkowe.

W II trymestrze zmiany stają się bardziej odczuwalne. Macica szybko rośnie, pojawiają się skurcze przepowiadające, skóra brzucha się rozciąga, mogą pojawić się rozstępy i kresa brunatna. Wzrasta pojemność oddechowa i wentylacja pęcherzykowa, a układ krążenia pracuje wydajniej. Układ pokarmowy i moczowy dostosowują się do powiększającej się macicy.

W III trymestrze macica waży już około 1 kg, skurcze przepowiadające stają się regularne, a piersi – przygotowują się do laktacji. Układ krążenia i oddechowy pracują pod większym obciążeniem, co – wraz z rosnącą masą ciała – powoduje większy dyskomfort u przyszłej mamy i szybciej odczuwalne zmęczenie1.

Jak zmienia się zapotrzebowanie na energię u przyszłej mamy?

W I trymestrze zapotrzebowanie energetyczne nie wzrasta w stosunku do stanu przed ciążą, a przyrost masy ciała powinien wynosić 0,5-2 kg. W tym okresie ważna jest regularność posiłków bogatych w pełnowartościowe białko, węglowodany złożone, warzywa i owoce. W II trymestrze natomiast przyszła mama potrzebuje dodatkowych 360 kcal, a w III – 475 kcal. Zaleca się spożywać 3 główne posiłki i 2 przekąski oraz pić 2-2,5 l płynów dziennie2.

Rekomendacje dotyczące suplementacji w I trymestrze w ciąży

W pierwszym etapie ciąży wiele kobiet może odczuwać pokusę przyjmowania złożonych zestawów wielowitaminowych, jednak rekomendacje ekspertów sugerują powściągliwość3. To czas, w którym warto skupić się na jakości, a nie ilości.

Kwas foliowy

Najważniejszym składnikiem powinien być kwas foliowy – zalecany jest już na etapie starania się o ciążę. Eksperci PTGiP podkreślają, że jego rola jest nie do przecenienia, ponieważ odpowiada on za prawidłowe zamykanie się cewy nerwowej u płodu i syntezę kwasów nukleinowych. W pierwszym trymestrze ciąży rekomendowane jest przyjmowanie kwasu foliowego w ilości 0,4-0,8 mg/dobę3. Podkreśla się również, że ważna jest postać – warto zdecydować się na formę aktywną, 5-MTHF, która pozwala na szybsze i bardziej efektywne wysycenie organizmu w ten składnik4.

Witamina D i jod

Równie istotny jest jod, który wspiera prawidłowe funkcjonowanie tarczycy – organu wpływającego metabolizm i układ nerwowy płodu. U każdej zdrowej kobiety spodziewającej się dziecka, zaleca się suplementację jodu w ilości 150-200 mcg na dobę. W tym okresie warto również zwrócić uwagę na zawartość witaminy D. W Polsce, szczególnie w sezonie jesienno-zimowym jej naturalna sytneza w odpowiednich ilościach jest niemal niemożliwa. Zaleca się przyjmowanie od 1500 do 2000 jednostek pomaga chronić kobietę przed cukrzycą ciążową i preeklampsją3.

Kwas dokozaheksaenowy (DHA)

DHA jest głównym składnikiem lipidów w mózgu i siatkówce oka, wpływa na strukturę błon komórkowych, ich elastyczność i funkcjonowanie neuronów. Wczesna suplementacja, zwłaszcza u kobiet spożywających mało ryb, pozwala zapewnić odpowiedni poziom DHA w organizmie już od początku ciąży. Zaleca się przyjmowanie co najmniej 200 mg DHA dziennie już od I trymestru, a w grupach wysokiego ryzyka porodu przedwczesnego – nawet do 1000 mg na dobę3.

Żelazo

Dzienne zapotrzebowanie na żelazo wzrasta w I trymestrze jedynie o około 1 mg, a większość kobiet w tym okresie nie doświadcza jeszcze dużych strat. Suplementację żelaza stosuje się więc przede wszystkim u kobiet, u których wyniki badań wskazują na taką konieczność, ale nie rutynowo3.

Drugi trymestr ciąży – co się zmienia w zapotrzebowaniu na witaminy i minerały?

Gdy mija pierwszy, często burzliwy etap, organizm wchodzi w fazę intensywnego rozwoju tkanek i zwiększania objętości krwi.

Lekarz bacznie przygląda się wynikom morfologii i poziomowi ferrytyny. Po 16. tygodniu zapotrzebowanie na żelazo znacznie wzrasta, jednak nadal obowiązuje zasada personalizacji – dodatkowe porcje wprowadza się głównie wtedy, gdy zapasy organizmu zaczynają topnieć. W połowie ciąży rośnie też znaczenie kwasów DHA. Jeśli w jadłospisie brakuje tłustych ryb morskich, warto rozważyć zwiększenie porcji tego składnika w suplemencie diety. Niektóre złożone preparaty, takie jak Pueria Duo Active5, zawierają 600 mg tego składnika w dziennej porcji i jest to zgodne z rekomendacjami PTGiP6.

Wciąż zaleca się kontynuować suplementację folianu oraz witaminy D i jodu, najlepiej w połączeniu z witaminą B6, B12 i choliną3,4, które także znajdziesz w preparacie Pueria Duo Active5.

Trzeci trymestr ciąży – które składniki są najważniejsze?

W ostatnim etapie ciąży rozwijające się dziecko zaczyna gromadzić własne zapasy, co szczególnie widać w przypadku żelaza – zapotrzebowanie na ten pierwiastek znacznie wzrasta w porównaniu do początku ciąży, dlatego jego stężenie we krwi mamy pozostaje pod ścisłą kontrolą. To również moment, w którym kwasy DHA zyskują dodatkowe znaczenie w zapobieganiu przedczesnemu porodowi. Wciąż zatem warto kontynuować przyjmowanie większych porcji tego składnika3. Suplementy diety w III trymestrze ciąży zazwyczaj pozostają te same, jak w II – Pueria Duo Active to preparat, który można stosować od 13. tygodnia ciąży do dnia porodu i przez cały okres laktacji5.

Źródła

  1. Bacz A., Zmiany fizjologiczne u kobiet w ciąży, Medycyna Praktyczna, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/77575,zmiany-fizjologiczne-u-kobiet-w-ciazy [Dostęp online: 04.02.2026]
  2. Wnęk D., Jak powinna się odżywiać kobieta w ciąży, Medycyna Praktyczna, witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/119755,jak-powinna-sie-odzywiac-kobieta-w-ciazy [Dostęp online: 04.02.2026]
  3. Zimmer, M., Sieroszewski, P., Oszukowski, P., Huras, H., Fuchs, T., & Pawłosek, A. (2020). Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementacji u kobiet ciężarnych. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 5(4), 170-181.
  4. Mrozikiewicz, A. S., Opoń, D. B., Drews, K., Kaczmarek, P., Wielgoś, M., Sieroszewski, P. Stanowisko Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w zakresie suplementacji aktywnych folianów, choliny i witamin B6 i B12 w okresie przedkoncepcyjnym, ciąży i połogu.
  5. Witryna internetowa: https://pueria.pl/duo/ [Dostęp online: 04.02.2026]
  6. Zimmer, M., Sieroszewski, P., Oszukowski, P., Stojko, R., & Kwiatkowski, S. (2021). Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników dotyczące suplementów diety PUERIA UNO, PUERIA DUO. Ginekologia i Perinatologia Praktyczna, 6(2), 109-112.